Wat is agentic AI? De betekenis, en de grenzen die het veilig maken
Agentic AI is AI die een doel krijgt en zelf het werk afmaakt: stappen kiezen, uitvoeren met gereedschap en controleren of het gelukt is. Generatieve AI maakt een tekst of beeld en stopt dan; agentic AI handelt. Dat maakt het nuttig en riskant tegelijk. Daarom gaat deze pagina vooral over de grenzen: wat een agent zelf mag, waar hij stopt en wie zijn werk controleert. Die regels draaien bij ons elke dag.
Zelf getest op 11 november 2026.
Agentic AI: de betekenis in gewone taal
‘Agentic’ betekent dat een systeem zelf handelt. Agentic AI is dus geen apart soort model, maar een manier van werken: je geeft een taalmodel een doel, gereedschap en grenzen, en het zoekt zelf de weg. Het programma dat zo werkt, heet een AI-agent. Agentic AI is het geheel eromheen: de agent, zijn koppelingen, zijn regels en de controles op zijn werk.
Anthropic beschrijft agents als systemen waarin het taalmodel zelf bepaalt hoe het werk verloopt en welk gereedschap het gebruikt. Daartegenover staat de workflow: een vaste route in code, waarin het model hier en daar één stap doet. Anthropic adviseert om met de eenvoudigste aanpak te beginnen en pas complexiteit toe te voegen als die echt iets oplevert.
Het verschil met generatieve AI
| Generatieve AI | Agentic AI | |
|---|---|---|
| Wat het doet | Maakt iets: tekst, beeld, code | Maakt iets af: een klus met meerdere stappen |
| Wie doet de stappen | De mens: kopiëren, plakken, opslaan, versturen | Het systeem zelf, binnen grenzen |
| Gereedschap | Geen, of alleen zoeken | Bestanden, browser, mail, koppelingen |
| Controle | Een mens leest het antwoord | Tests, regels en een mens op vaste momenten |
| Risico | Een fout antwoord | Een verkeerde handeling, zoals een mail die weg is |
We deden de proef met een klus die elke ondernemer kent: zoek uit welke facturen nog openstaan en zet herinneringen klaar. Als chat gaven we het model de facturen en het bankafschrift in één bericht. Het antwoord klopte en kwam in 11 seconden. Maar daarvoor deden wij zeven handelingen zelf: het facturenbestand openen en kopiëren, het bankafschrift openen en kopiëren, alles in de chat plakken, en de twee herinneringen elk overnemen in een nieuw bestand. Het ging om één proef, op 11 november 2026. Als agent gaven we één opdracht. Na 25 seconden stonden de twee herinneringen in een map, met een overzicht erbij.
Twee dingen vielen op. De agent probeerde de bestanden eerst met een shellopdracht te maken, die wij niet hadden toegestaan. Hij kreeg een weigering en gebruikte daarna zelf het schrijfgereedschap dat wel mocht. En hij voegde een waarschuwing toe die in de chat ontbrak: het bankafschrift liep maar tot 5 november, dus een betaling van de laatste dagen kon nog ontbreken.
Is ChatGPT agentic AI?
Een normaal gesprek met ChatGPT of Claude is generatieve AI: je vraagt, je krijgt een antwoord, en de rest doe je zelf. Beide makers hebben er agentfuncties in gebouwd, waarbij het programma zelf zoekt, klikt of bestanden aanpast. Coding agents zoals Claude Code en Codex werken helemaal agentisch. Of iets agentic AI is, hangt dus af van hoe je het gebruikt: geef je het een doel en gereedschap, of alleen een vraag?
Drie grenzen die agentic AI veilig maken
Een agent die zelf handelt, heeft grenzen nodig die hij niet zelf kan verschuiven. Bij ons zijn dat er drie: wat hij zelf mag, waar hij stopt en wie zijn werk controleert. Ze staan in code, niet alleen in de opdracht. Een regel in de opdracht is een wens; een stukje code dat vóór elke actie meekijkt (een hook), is een grens.
1. Wat de agent zelf mag
Per onderwerp geldt één van drie standen: zelf doen, doen en melden of eerst vragen. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld geld uitgeven, mail versturen, op sociale media plaatsen en uitrollen naar klanten. Voor geld geldt een plafond per dag. Een paar dingen mogen nooit, welke stand er ook staat: de agent past zijn eigen regels niet aan en slaat nooit kaartgegevens op. Alleen de eigenaar zet de standen; de agent kan dat bestand niet schrijven.
Het opvallende getal is 99. Die acties wilde een agent wél doen, maar de haak hield ze tegen. 72 daarvan waren pogingen om de eigen regels of bewakers aan te passen, 27 gingen over geld. Had die grens alleen in de opdracht gestaan, dan hadden we moeten hopen dat het model zich eraan hield.
2. Waar de agent stopt
Elke klus krijgt een tijdslimiet (bij ons standaard zes uur) en een plafond voor het geheugen dat hij mag gebruiken. Een agent die vastloopt, stopt dus vanzelf. Hij moet ook stoppen als hij iets nodig heeft van een mens: dan stelt hij één vraag die op zichzelf staat, met een advies en twee tot vier antwoorden om uit te kiezen, en wacht hij.
3. Wie het werk controleert
Een agent mag niet zelf bepalen dat hij klaar is. Code moet door de tests, een tekst door een taalkeuring en een tweede model dat een cijfer geeft, een scherm door een vaste keuring op twaalf punten. Haalt het werk de lat niet, dan gaat het terug. Het laatste wat een agent doet, is een eindrapport: wat af is, met welk bewijs, en wat nog openstaat.
Wat er gebeurt als een agent vastloopt
Lange klussen lopen vroeg of laat tegen iets aan: een gebruikslimiet, een herstart van de server, een vraag die op antwoord wacht. Van onze 1.221 afgeronde klussen sinds 4 oktober 2026 hadden er 355 meer dan één beurt nodig. Opnieuw beginnen zou het werk dubbel kosten. Daarom bewaren we bij elke klus de sessie, zodat de agent daarna verdergaat waar hij was.
- Limiet bereikt: de hervatting wordt ingepland op het moment dat de limiet voorbij is. Is dat moment onbekend, dan na 10, 30 of 60 minuten.
- Wacht op een mens: dan hervat hij níét vanzelf, maar pas met het antwoord. Anders gaat hij door zonder de keuze die hij nodig had.
- Achtergrondwerk nog bezig: dan krijgt hij een vervolgbeurt om dat af te maken, hooguit vier keer. Daarna telt de klus als mislukt en horen wij het.
- Echt kapot: dan stopt de klus met de status ‘fout’ en een melding. Dat gebeurde bij vijf van de 1.373 klussen die we sinds 4 oktober startten; de andere zijn afgerond, door ons gestopt of nog bezig.
Vragen
Wat is agentic AI?
AI die een doel krijgt en zelf het werk afmaakt: stappen kiezen, uitvoeren met gereedschap zoals bestanden of mail, en controleren of het gelukt is. Het is een manier van werken met taalmodellen, geen apart soort model.
Wat is het verschil tussen generatieve AI en agentic AI?
Generatieve AI maakt iets en stopt dan; de rest doe je zelf. Agentic AI voert ook de handelingen uit. In onze proef was het antwoord van beide gelijk, maar bij de chat deden wij zeven handelingen zelf en bij de agent geen.
Is ChatGPT agentic AI?
Een normaal gesprek niet. ChatGPT en Claude hebben wel agentfuncties, en coding agents zoals Codex en Claude Code werken volledig agentisch.
Wat is een voorbeeld van agentic AI?
Een agent die je bankafschrift naast je facturen legt, uitzoekt wat nog openstaat en per klant een herinnering klaarzet zonder iets te versturen. Of een agent die een reeks webpagina's schrijft, ze laat keuren en herschrijft tot ze door de keuring komen.
Wat zijn de risico's en hoe houd je een agent veilig?
Fouten stapelen zich op en een agent kan iets doen wat je niet wilt. Bij ons probeerden agents in vijf weken 72 keer hun eigen regels aan te passen; een stukje code hield dat tegen. Leg dus in code vast wat een agent mag, geef elke klus een tijdslimiet en laat het werk controleren voordat het als klaar telt.
Wat gebeurt er als een agent vastloopt?
Met een tijdslimiet stopt hij vanzelf. Bewaar je de sessie, dan kan hij na een limiet of storing verder waar hij was. Wacht hij op een mens, dan hervat hij pas met het antwoord.
Bronnen
- Anthropic: Building effective agents gecontroleerd op
Meer over agents en agentisch werken
- Wat is een AI-agent? Uitleg aan de hand van een echte klusEen AI-agent krijgt een doel, kiest zelf de stappen en controleert of het gelukt is. Uitgelegd aan de hand van 1.373 klussen die onze eigen agents draaiden.
- Wat is MCP? Het Model Context Protocol uitgelegd met een eigen MCP-serverMCP is de standaardstekker tussen een AI-app en je eigen software. Uitgelegd met een MCP-server die we zelf bouwden en aansloten, en waar je op let.
- AI-agents voor bedrijven in Nederland: welke taken je uitbesteedt, wat ze per maand kosten en wat je zelf houdtWelke taken een AI-agent in een klein bedrijf goed doet, wat elke taak per maand kost in onze eigen opzet, en vijf dingen die we nooit uit handen geven.
- Voorbeelden van AI-agents: tien agents die in ons bedrijf draaien, met wat ze kostenTien AI-agents die elke dag in ons bedrijf draaien: wat ze doen, hoe vaak, wat één run kost en waar een mens nog beslist. Met gemeten kosten.
Ook handig
- AI-automatisering: wanneer een regel genoeg is en wanneer je AI nodig hebtWanneer een vaste regel genoeg is en wanneer je AI nodig hebt, met onze test op 50 mails en wat het per 1.000 berichten kost.
- Een n8n AI-agent die je mail sorteert en antwoorden voorbereidt, met akkoord vóór verzendenEen n8n AI-agent die mail sorteert en concept-antwoorden klaarzet, met je akkoord vóór verzenden. Getest op 50 mails, met de uitkomst per concept.
- n8n AI: zo bouw je AI-stappen en agents in n8n, met drie geteste voorbeeldenWat AI in n8n doet, met drie workflows die we bouwden en testten: mail samenvatten, mail sorteren en een agent met gereedschap. Met uitkomsten en kosten.